Scopus jurnalida maqola nega rad etiladi: 6 ta asosiy sabab va ularni qanday oldini olish mumkin

Scopus jurnaliga maqola yubordingiz, ammo tahririyatdan rad javobini oldingizmi? Bunday holat ko‘plab tadqiqotchilarga tanish: qo‘lyozmani tayyorlashga oylar sarflanadi, biroq jurnalni noto‘g‘ri tanlash, ilmiy yangilikning yetarlicha aniq ko‘rsatilmasligi, abstract, til yoki rasmiy talablar bilan bog‘liq muammolar sabab maqola retsenziyagacha yoki retsenziyadan keyin rad etilishi mumkin.

Ushbu maqolada Scopus jurnallarida maqolalar rad etilishining 6 ta universal sababini ko‘rib chiqamiz va rad javobi xavfini kamaytirish uchun topshirishdan oldin nimalarni tekshirish kerakligini tushuntiramiz.

95-98% gacha Q1 Scopus jurnallarida topshirilgan qo‘lyozmalar rad etiladi

Maqolaning rad etilishi ilmiy nashr jarayonining odatiy qismidir

Birinchi navbatda shuni tushunish kerak: rad javobi ilmiy jarayonning standart qismi bo‘lib, tadqiqotning ilmiy qiymati yo‘q degani emas.

Q2 jurnallarida topshirilgan qo‘lyozmalarning 85-95% i, Q3 jurnallarida 70-85% i, Q4 jurnallarida esa 55-70% i rad etiladi. Hatto nisbatan qulayroq jurnallarda ham maqolalarning katta qismi tahririy saralashdan o‘tmaydi.

Barcha rad javoblarining 30-78% i qo‘lyozmani birorta ham retsenzent ko‘rishidan oldin yuz beradi. Bu desk rejection, ya’ni muharrir maqolani tashqi retsenziyaga yubormaslik haqida qaror qabul qiladi.

Shuning uchun rad etilish sabablarining bir qismini maqolani yuborishdan oldin aniqlash va bartaraf etish mumkin. Quyida eng universal 6 ta sababni ko‘rib chiqamiz.

Maqola jurnal mavzusiga mos kelmaydi

Scopus jurnalida maqola rad etilishining eng keng tarqalgan sabablaridan biri - maqola mavzusining jurnalning ilmiy yo‘nalishiga mos kelmasligi.

Jurnalning rasmiy Aims & Scope bo‘limi maqola mavzusiga mos kelishini baholash uchun birinchi manbadir. Biroq faqat shu bo‘lim bilan cheklanmaslik kerak: jurnalning so‘nggi nashrlari va tahrir hay’ati tarkibi uning amaldagi ilmiy fokusini yaxshiroq ko‘rsatadi.

Agar maqola jurnal uchun mavzu jihatidan begona bo‘lsa, qo‘lyozma hatto retsenziya bosqichiga yetmasdan rad etilishi mumkin.

Qanday oldini olish mumkin

1. Jurnalning Aims & Scope bo‘limini diqqat bilan o‘qing.
2. So‘nggi 12-18 oyda chop etilgan maqolalarni ko‘rib chiqing.
3. Sizning mavzuingizga yaqin tadqiqotlar jurnalda muntazam chop etilayotganiga ishonch hosil qiling.

Ilmiy yangilik va tadqiqot darajasi yetarli emas

Maqola jurnal mavzusiga mos kelishi mumkin, ammo agar unda aniq ilmiy yangilik bo‘lmasa yoki tadqiqot mavjud ishlarga nisbatan yetarli darajada yangi natija bermasa, tahririyat uni rad etishi mumkin.

Muammo ko‘pincha tadqiqot sifatsizligida emas, balki maqolada uning ilmiy hissasi yetarlicha aniq ko‘rsatilmaganida bo‘ladi.

Ushbu tadqiqot mavjud bilimlarga aynan nima qo‘shadi?

Qanday oldini olish mumkin

1. Introduction bo‘limida research gapni aniq ko‘rsating.
2. Tadqiqotingiz avvalgi ishlardan nimasi bilan farq qilishini tushuntiring.
3. Asosiy ilmiy hissani aniq va qisqa shaklda ifodalang.
4. Discussion bo‘limida natijalarning mavjud tadqiqotlardan farqini ko‘rsating.

Abstract zaif yoki jurnal talablariga mos rasmiylashtirilmagan

Abstract muharrir maqola bilan tanishganda birinchi bo‘lib ko‘radigan qismlardan biridir. Agar u tadqiqot maqsadini, metodini, asosiy natijalarni va ilmiy ahamiyatini aniq ko‘rsatmasa, maqola haqida salbiy dastlabki taassurot paydo bo‘lishi mumkin.

Muammo faqat mazmunda emas. Ayrim jurnallar structured abstract talab qiladi, boshqalari esa so‘zlar soni, bo‘limlar tartibi yoki kalit so‘zlar formatiga qat’iy talab qo‘yadi. Ushbu talablarning buzilishi ham qo‘lyozmaning qayta ishlashga yuborilishiga yoki rad etilishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Qanday oldini olish mumkin

1. Abstractda tadqiqot maqsadi, metod, asosiy natijalar va ilmiy ahamiyat aniq ko‘rsatilganiga ishonch hosil qiling.
2. Jurnalning abstract formatiga qo‘ygan talablarini alohida tekshiring.
3. So‘zlar soni, structured/unstructured format va kalit so‘zlar bo‘yicha talablarni bajaring.
4. Abstractning maqolaning boshqa bo‘limlariga mazmunan mosligini tekshiring.

Akademik ingliz tili sifati yetarli emas

Maqolaning ilmiy mazmuni kuchli bo‘lishi mumkin, ammo matn murakkab, noaniq yoki grammatik va uslubiy xatolarga boy bo‘lsa, muharrir va retsenzentlar tadqiqot mazmunini to‘liq baholay olmasligi mumkin.

Muammo muallifning ingliz tilini ona tili sifatida bilmasligida emas. Asosiy xavf - so‘zma-so‘z tarjima, murakkab jumlalar, terminlarning bir xil qo‘llanmasligi va akademik uslubning yetarli darajada shakllanmaganidir.

Qanday oldini olish mumkin

1. Maqolani faqat grammatik xatolar uchun emas, academic English nuqtai nazaridan ham tekshiring.
2. Terminologiya maqola davomida bir xil qo‘llanilganiga ishonch hosil qiling.
3. Juda uzun va murakkab jumlalarni soddalashtiring.
4. Imkon bo‘lsa, topshirishdan oldin matnni ilmiy maqolalar bilan ishlaydigan mutaxassisga tekshirtiring.

Tizim natijani baholaydi, ammo unga qanday erishishni kamdan-kam tushuntiradi. Maqolani chop etishdan dissertatsiyani himoya qilishgacha bo‘lgan yo‘l haqida Telegram kanalimizda so‘zlab beramiz.

→ Kanalga obuna bo‘lish

Kanalga o'tish uchun buni skanerlang

Zarur qo‘shimcha hujjatlar taqdim etilmagan

Ba’zi Scopus jurnallari maqolaning o‘zi bilan birga qo‘shimcha hujjatlarni ham talab qiladi. Masalan, cover letter, author contribution statement, conflict of interest declaration, etik ruxsat yoki boshqa tasdiqlovchi ma’lumotlar.

Agar talab qilingan hujjatlardan biri yetishmasa yoki noto‘g‘ri rasmiylashtirilsa, maqola tahririy jarayonning dastlabki bosqichidayoq qaytarilishi yoki rad etilishi mumkin.

Qanday oldini olish mumkin

1. Jurnalning Guide for Authors bo‘limini to‘liq tekshiring.
2. Maqolaga qo‘shilishi kerak bo‘lgan barcha hujjatlar ro‘yxatini oldindan tayyorlang.
3. Conflict of interest, author contribution va etik ruxsatga oid talablarni alohida tekshiring.
4. Maqolani yuborishdan oldin barcha zarur fayllar to‘liq va to‘g‘ri yuklanganiga ishonch hosil qiling.

Maqola jurnalning rasmiylashtirish talablariga mos kelmaydi

Har bir jurnal maqola tuzilishi va rasmiylashtirilishiga o‘z talablarini qo‘yadi. Noto‘g‘ri shablon, mos kelmaydigan iqtibos uslubi, talabga javob bermaydigan jadval yoki rasmlar, shuningdek fayl formatidagi xatolar qo‘lyozmaning dastlabki tekshiruvdan o‘tmasligiga sabab bo‘lishi mumkin.

Ba’zan tadqiqot ilmiy jihatdan kuchli bo‘lsa ham, texnik talablarning buzilishi muharrir uchun qo‘shimcha ish yaratadi va maqolaning qaytarilishiga yoki rad etilishiga olib keladi.

Qanday oldini olish mumkin

1. Jurnalning rasmiy maqola shablonidan foydalaning.
2. Iqtibos va bibliografiya uslubini Guide for Authors talablariga muvofiq tekshiring.
3. Jadval, rasm, sarlavha va ilovalar jurnal talablariga mos ekaniga ishonch hosil qiling.
4. Submit tugmasini bosishdan oldin barcha texnik talablar bo‘yicha yakuniy chek-listdan o‘ting.

Qisqacha: rad etilishning 6 sababi va ularni qanday oldini olish mumkin

Xulosa

Hatto kuchli tadqiqot ham maqola jurnal mavzusiga mos kelmasa, ilmiy yangilik yetarlicha aniq ko‘rsatilmasa, abstract jurnal talablariga javob bermasa, matnni tushunish qiyin bo‘lsa yoki topshirishda texnik talablar e’tibordan chetda qolsa, rad javobini olishi mumkin.

Ushbu xatolarning har biri qo‘lyozmaning qaytarilishiga yoki to‘liq retsenziya bosqichiga yetmasdan desk rejection olinishiga sabab bo‘lishi mumkin.

Shuning uchun Scopus jurnaliga maqola tayyorlashni yagona jarayon sifatida ko‘rish kerak: mos jurnalni tanlashdan va ilmiy mazmunni tekshirishdan boshlab, til sifati, qo‘shimcha hujjatlar va yakuniy rasmiylashtirishgacha.

Qancha ko‘p xavf Topshirish tugmasini bosishdan oldin bartaraf etilsa, qo‘lyozmaning dastlabki saralashdan o‘tib, retsenzentlarga yuborilish ehtimoli shuncha yuqori bo‘ladi.