PhD himoyasi talablari: bu dissertatsiya, nashrlar va himoya tartibiga qo‘yiladigan rasmiy shartlar bo‘lib, ularni OAK nizomlari belgilaydi. 2026-yil bu tizim uchun burilish yili bo‘ldi: OAK Fanlar akademiyasi tizimiga o‘tkazildi, 2027-yil 1-yanvardan esa himoyaning bir qator bosqichlari bekor qilinadi. Shuning uchun bugun ikki savol muhim: hozir qaysi talablar amal qiladi va aynan sizning himoyangiz qaysi tartibda o‘tadi.
Ushbu maqoladan PhD himoyasi uchun nechta maqola kerakligini, dissertatsiya qaysi 7 bosqichdan va qanday muddatlarda o‘tishini, 2027-yildan nimalar bekor qilinishini hamda chek-list orqali tayyorligingizni qanday tekshirishni bilib olasiz.
2026-yilda nima o‘zgardi: PF-98 Farmoni va o‘tish davri
2026-yil 26-mayda Prezident PF-98-son «Yangi avlod ilmiy kadrlarini tayyorlash va ularni attestatsiya qilish tizimini takomillashtirish to‘g‘risida»gi Farmonni imzoladi. Farmon 28-maydan kuchga kirdi. Unga ko‘ra OAK Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridan Fanlar akademiyasi tizimiga o‘tkazildi. Bunda OAK Fanlar akademiyasiga faqat tashkiliy jihatdan bo‘ysunadi, o‘z vazifalarini esa mustaqil bajaradi.
Izlanuvchi uchun uchta jihat muhim:
Shu sanagacha dissertatsiya va avtoreferatni taqdim etish, retsenzent va opponentlar fikrlarini yuborish, himoyani rejalashtirish va ishni baholash yagona onlayn tizim orqali amalga oshirilishi belgilangan.
Shu sanadan ilmiy daraja berishdagi bir qator tartiblar bekor qilinadi (ro‘yxat quyidagi jadvalda).
2027-yil 1-yanvarga qadar OAK himoyasi haqida e’lon bergan va himoyasini o‘tkazgan izlanuvchilarga ilmiy daraja avvalgi tartibda beriladi. OAK buni 2026-yil 23-iyundagi xabarida alohida tasdiqlagan. Agar e’lon 2026-yil oxirida chiqib, himoya 2027-yilga to‘g‘ri kelsa, qaysi tartib qo‘llanishini ilmiy kengashda oldindan aniqlashtiring.
| 2027-yil 1-yanvardan bekor qilinadi | Izlanuvchi uchun nimani anglatadi |
|---|---|
| Chet tili bo‘yicha malakaviy imtihon | Talab qilinmaydi, mustaqil izlanuvchilar bundan mustasno |
| OAK tomonidan dissertatsiya mavzusini ro‘yxatdan o‘tkazish va himoya haqida e’lon berish | Bu bosqich OAK darajasidan chiqariladi |
| Dissertatsiyani yetakchi tashkilotda muhokama qilish | Yetakchi tashkilot taqrizi endi kerak bo‘lmaydi |
| Avtoreferatni chop etish | Bosma avtoreferat talab qilinmaydi |
| Natija amaliyotga joriy etilganligi haqida xulosa | Joriy etish dalolatnomasi talab qilinmaydi |
| OAK ekspert kengashi ekspertizasi va ilmiy kengash qarorini OAKda tasdiqlash | Qarorni ilmiy kengash qabul qiladi; OAK ishlarni tanlov asosida tekshiradi va asoslar bilan qarorni bekor qilishi mumkin |
Ilmiy daraja berishning yangi tartibini batafsil belgilaydigan hujjat Farmonning «yo‘l xaritasi»ga ko‘ra 2026-yil noyabrida tayyorlanishi kerak. Ilmiy daraja talablarini xalqaro standartlarga moslashtirish ham rejalashtirilgan. Maqola tayyorlangan sanada (2026-yil 27-oktabr) yangi tartib rasmiy e’lon qilinmagan. Shu sababli quyidagi me’yorlar amaldagi nizomlar asosida berilgan. Himoyangiz 2027-yilga to‘g‘ri kelsa, oak.uz va lex.uz’dagi yangiliklarni kuzatib boring.
PhD himoyasiga qo‘yiladigan asosiy talablar
Amaldagi talablar ikkita hujjatda mustahkamlangan: Ilmiy darajalar berish tartibi to‘g‘risidagi nizom (ro‘yxat raqami 2894) va Ilmiy darajalar beruvchi ilmiy kengash to‘g‘risidagi nizom (ro‘yxat raqami 2893). Asosiylari jadvalda.
| Talab | Me’yor | Nimaga e’tibor berish kerak |
|---|---|---|
| Malakaviy imtihonlar | Ixtisoslik va chet tili bo‘yicha | Imtihonlarni topshirgan izlanuvchi himoyaga qo‘yiladi |
| Chop etilgan ilmiy ishlar | Kamida 7 ta | Barchasi dissertatsiya mavzusiga mos bo‘lishi kerak |
| Maqolalar | Kamida 3 ta, shundan 1 tasi nufuzli xorijiy jurnalda | OAK tavsiya etgan ilmiy nashrlarda (ro‘yxat oak.uz’da) |
| Konferensiya materiallari | Kamida 2 ta | Xalqaro konferensiya materiallari to‘plamida |
| Mualliflik | Ijtimoiy-gumanitar fanlarda asosiy ishlar yakka mualliflikda | Arxeologiya bundan mustasno |
| Dissertatsiya tuzilishi | Kirish, kamida 3 bob, xulosalar, adabiyotlar ro‘yxati | — |
| Hajm | 60 varaqdan oshmasligi (matn varaqning ikki tomoniga) | Adabiyotlar va ilovalar hajmga kirmaydi; ijtimoiy-gumanitar fanlarda 30 foizgacha oshirish mumkin |
| Til | O‘zbek, rus, qoraqalpoq yoki ingliz tili | Boshqa til OAK bilan kelishiladi |
| Avtoreferat | 2 bosma taboq: o‘zbek va rus yoki ingliz tilida (har biri 1 b.t.) + uchinchi tilda qisqacha mazmun; kamida 60 nusxa | 2027-yildan chop etish bekor qilinadi |
Yuqoridagi me’yorlarni o‘z ro‘yxatingiz bilan solishtirish uchun kalkulyatordan foydalaning: OAK jurnallari va xorijiy jurnallardagi maqolalaringizni, konferensiya materiallari va patentlarni belgilang va PhD himoyasi uchun nima yetishmayotganini darhol ko‘rasiz. Ro‘yxatdan o‘tish shart emas.
Nashrlar: nimalar hisobga olinadi, nimalar yo‘q
Kerakli sondagi ishlarni yig‘ish — ishning faqat yarmi. Komissiya aynan qanday nashrlar ekaniga ham qaraydi. Nizomdan amaliy xulosalar:
- Faqat chop etilgan ishlar. Nashrga qabul qilingan, lekin hali chiqmagan maqolani dissertatsiya va avtoreferatda ko‘rsatib bo‘lmaydi. Qabul xati bilan himoyaga chiqib bo‘lmaydi.
- Mavzuga moslik. Avtoreferatda keltirilgan barcha ishlar dissertatsiya mavzusiga mos bo‘lishi kerak.
- Hammualliflik. Hammualliflikdagi maqoladan dissertatsiyaga faqat o‘z hissangizni kiritishingiz mumkin, buning uchun hammualliflarning yozma roziligi kerak.
- Monografiya. Kamida 6 bosma taboqli yakka mualliflikdagi monografiya milliy nashrlardagi 3 ta maqolaga (hammualliflikda 2 taga) tenglashtiriladi.
- Patent. Mavzu bo‘yicha ixtiro yoki seleksiya yutug‘iga berilgan patent rivojlangan xorijiy mamlakatlarning ixtisoslashgan nashridagi maqolaga tenglashtiriladi.
- Darsliklar hisobga olinmaydi. O‘quv adabiyotlari, shu jumladan darsliklar, dissertatsiya natijalarini aks ettiruvchi ishlar qatoriga kirmaydi.
Maqola OAK ro‘yxatidagi jurnalda, aynan sizning faningiz bo‘yicha chiqishi kerak, ro‘yxatning o‘zi esa 2026-yilda bir necha marta o‘zgardi. Jurnalni 7 mezon bo‘yicha qanday tekshirish haqida bu yerda o‘qing.
PhD himoyasi bosqichlari va muddatlari
Quyida amaldagi tartib keltirilgan: u 2027-yilgacha e’lon qilingan himoyalarga tegishli. Muddatlar nizomlardagi eng ko‘p muddatlar. Amalda ko‘p narsa ilmiy kengash ish rejasiga bog‘liq.
| Bosqich | Nima bo‘ladi | Muddat |
|---|---|---|
| 1. Dastlabki ekspertiza | Dissertatsiya bajarilgan muassasada kafedra yoki laboratoriya seminari; muassasa xulosasi | Xulosa 2 oy ichida |
| 2. Ilmiy kengash qoshidagi ilmiy seminar | 2 nafar taqrizchi; himoyaga tavsiya etish uchun seminar a’zolarining kamida 2/3 ovozi kerak | Taqrizlar 15 kun ichida, muhokama 1 oy ichida |
| 3. Himoyaga qabul qilish | Ilmiy kengash qarori (kamida 2/3 ovoz); 2 nafar rasmiy opponent va yetakchi tashkilot tayinlanadi | Seminar xulosasidan keyin 1 oy ichida |
| 4. OAK veb-saytida e’lon | Hujjatlarning me’yoriy-texnik ekspertizasi va plagiatga elektron tekshiruv | 15 kun ichida |
| 5. Avtoreferat | Chop etish, muassasa sayti va ZiyoNET’ga joylash, tarqatish | Himoyadan kamida 12 kun oldin |
| 6. Ochiq himoya | Kvorum, opponentlar chiqishi, yashirin ovoz berish: kamida 2/3 «ha» ovozi kerak | E’londan keyin 40 kun ichida |
| 7. OAKda attestatsiya | Ekspert kengashi va OAK Rayosati qarori; diplom berish | Ish 10 kun ichida yuboriladi; ko‘rib chiqish odatda 2 oygacha (yana 2 oyga uzaytirilishi mumkin) |
Opponentlar haqida. PhD dissertatsiyasiga 2 nafar rasmiy opponent tayinlanadi: biri albatta fan doktori, ikkinchisi fan doktori yoki PhD bo‘lishi mumkin. Ulardan biri himoya o‘tadigan ilmiy kengash a’zosi bo‘lishi kerak. Ilmiy rahbar va hammualliflar opponent bo‘la olmaydi. Opponentlar va yetakchi tashkilot taqrizlari himoyadan kamida 5 kun oldin sizga berilishi lozim.
2027-yildan nima o‘zgaradi. PF-98 Farmoniga ko‘ra bu sxemadan OAK e’loni, avtoreferatni chop etish, yetakchi tashkilot va OAK ekspert kengashi ekspertizasi chiqariladi. Yangi bosqichlar ketma-ketligi qanday bo‘lishini rasmiy hujjat chiqqandan keyingina aniq aytish mumkin.
Agar himoya muvaffaqiyatsiz o‘tsa
- Qayta himoya salbiy qarordan kamida 6 oy o‘tgach, qayta ishlangan dissertatsiya bilan mumkin. Yetakchi tashkilot va opponentlar almashtiriladi.
- Apellyatsiya qaror qabul qilingan kundan 2 oy ichida beriladi va 1 oy ichida ko‘rib chiqiladi.
- Plagiat. OAK tekshiruvida ko‘chirmachilik aniqlansa, hujjatlar qaytariladi va dissertatsiya muhokamadan olinadi. O‘zganing materialidan muallif va manbani ko‘rsatmasdan foydalanilgan bo‘lsa, talabgor shu mavzu bo‘yicha qayta himoya qilish huquqidan mahrum etiladi.
- Ishni o‘zingiz qaytarib olish. Ilmiy kengashda yashirin ovoz berishdan oldin (yoki OAKda tasdiqlashdan oldin) dissertatsiyani yozma ariza bilan muhokamadan olishingiz mumkin, plagiat aniqlangan holatlar bundan mustasno.
Himoyaga tayyorlik chek-listi
- Ixtisoslik va chet tili bo‘yicha malakaviy imtihonlar topshirilgan (agar sizga tegishli bo‘lsa).
- Mavzu bo‘yicha kamida 7 ta ish chop etilgan.
- Ulardan kamida 3 tasi OAK nashrlaridagi maqola, 1 tasi nufuzli xorijiy jurnalda.
- Har bir jurnal maqola chiqqan sanada sizning faningiz bo‘yicha ro‘yxatda bo‘lgani tekshirilgan.
- Kamida 2 ta material xalqaro konferensiya to‘plamida chiqqan.
- Hammualliflikdagi maqolalar uchun yozma roziliklar olingan.
- Ijtimoiy-gumanitar fanlarda asosiy ishlar yakka mualliflikda yozilgan.
- Dissertatsiya hajmi va tuzilishi talablarga mos.
- Barcha iqtiboslar havolalar bilan rasmiylashtirilgan, matn plagiatga tekshirilgan.
- Himoya e’loni qachon bo‘lishi aniq: 2027-yil 1-yanvargacha yoki keyin, demak qaysi tartib amal qilishi ham tushunarli.
Eng ko‘p vaqtni odatda nashrlar oladi: xorijiy maqola va jurnal tanlash oylab cho‘zilishi mumkin. Biz ixtisosligingiz va himoya muddatingizga mos jurnallarni tanlaymiz va maqolani nashrgacha olib boramiz.
Biz nima qilamiz:
joriy OAK ro‘yxatidan va xorijiy jurnallardan ixtisosligingizga mosini tanlaymiz;
maqolani jurnal va OAK talablariga muvofiq rasmiylashtiramiz;
maqola qabul qilingungacha bo‘lgan barcha bosqichlarda kuzatib boramiz;
matnni Turnitin orqali tekshiramiz;
rasmiy shartnoma asosida ishlaymiz, to‘lov bo‘lib-bo‘lib to‘lanadi (50/50 yoki 25/25/50).
Bizning yordamimiz bilan Scopus va Web of Science bazalarida 1 175 dan ortiq maqola chop etilgan, 105 dan ortiq doktorant dissertatsiyasini himoya qilgan.
Tez-tez beriladigan savollar
O‘zbekistonda PhD himoyasi uchun nechta maqola kerak?
Amaldagi nizomga ko‘ra: kamida 7 ta ilmiy ish, ulardan kamida 3 tasi OAK tavsiya etgan nashrlardagi maqola (1 tasi nufuzli xorijiy jurnalda), yana kamida 2 ta material xalqaro konferensiya to‘plamida. 2027-yilgi yangi tartibda raqamlar o‘zgarishi mumkin: rasmiy hujjatlarni kuzatib boring.
Xorijiy maqolasiz himoya qilish mumkinmi?
Umumiy qoidaga ko‘ra yo‘q: nufuzli xorijiy jurnaldagi 1 ta maqola majburiy. Istisno faqat yuksak ilmiy yoki amaliy ahamiyatga ega, «xizmatda foydalanish uchun» grifli dissertatsiyalar uchun nazarda tutilgan: bunday holda himoya masalasini OAK Rayosati hal qiladi.
2027-yilda avtoreferat kerak bo‘ladimi?
PF-98 Farmoniga ko‘ra avtoreferatni chop etish 2027-yil 1-yanvardan bekor qilinadi. Shu sanagacha OAK himoyasi haqida e’lon bergan va himoyasini o‘tkazgan izlanuvchilar uchun avvalgi tartib amal qiladi. Chegaraviy holatda (e’lon 2026-yilda, himoya 2027-yilda) tartibni ilmiy kengashda aniqlashtiring.
Chet tili imtihoni bekor qilindimi?
2027-yil 1-yanvardan ilmiy daraja berishda chet tili bo‘yicha malakaviy imtihon bekor qilinadi. Istisno: mustaqil izlanuvchilar, ular uchun imtihon saqlanadi.
Himoya jarayoni qancha davom etadi?
Nizomlardagi eng ko‘p muddatlarni qo‘shsak, dastlabki ekspertizadan OAK qarorigacha taxminan 9 oy chiqadi (OAK ko‘rib chiqishni uzaytirsa, 11 oygacha). Bu kafolat emas, balki rejalashtirish uchun mo‘ljal: ko‘p narsa ilmiy kengashdagi navbat va hujjatlar tayyorligiga bog‘liq. Maqolalar esa bu paytgacha chop etilgan bo‘lishi kerak.
Hammualliflikdagi maqolalar hisobga olinadimi?
Ha, lekin dissertatsiyaga faqat sizning hissangiz kiradi va hammualliflarning yozma roziligi kerak. Ijtimoiy-gumanitar fanlarda asosiy ishlar yakka mualliflikda bo‘lishi lozim.
Jurnal ro‘yxatdan chiqarilsa nima qilish kerak?
Jurnallarni chiqarib tashlash haqidagi xabarda (2026-yil iyun) OAK qaror sanasigacha chop etilgan maqolalar belgilangan tartibda hisobga olinishini ko‘rsatgan. Bu qoida muayyan qaror uchun aytilgan, shuning uchun o‘z holatingizda qaror matnini tekshiring. Jurnallarni tekshirish haqida batafsil: OAK ro'yxatidagi jurnallar.
